Dlaczego żałobnicy ubierają się na czarno?

Strój żałobników kojarzy się z czernią. Kolor ten dominował w garderobie żałobników od najdawniejszych czasów. Były momenty, w których inne kolory wypierały czerń, jednak przez większość czasu to właśnie czerń była kolorem żałobnym. Ciężko jest znaleźć wyjaśnienie, dlaczego akurat czerń stała się tym kolorem. Najprawdopodobniej z oczywistych skojarzeń ze smutkiem, negatywnością, pochłanianiem światła.

Najdawniejsza historia mody pogrzebowej

Już w starożytnej Grecji kolorem żałoby była czerń. Czarne szaty są opisywane w tragediach greckich oraz widoczne na malowidłach wazowych. W Iliadzie wspominany jest motyw czarnego stroju żałobnego oraz zakładania przez kobiety czarnego welonu. W Rzymie motyw czarnego stroju związany był z przekonaniem, że ludzie w obliczu śmierci nie są znaczący. Mogło się to również wiązać z obawą przed duchem, który odebrał życie zmarłemu. Ludzie mogli w ten sposób próbować ukryć się przed śmiercią. Dla odmiany kolorem żałobnym u Słowian była biel. Później zmieniło się to i w późniejszym średniowieczu ubrania żałobne były ciemne. W przypadku biedniejszych warstw społecznych nie była to czysta czerń, ze względu na fakt, że uzyskanie takiego koloru było dość drogie.

Moda pogrzebowa do czasów współczesnych

W czasach wiktoriańskich, poza czarnym strojem nastała moda na biżuterię żałobną. Noszono czarne ubrania oraz woalki w tym samym kolorze. Duży wpływ na modę pogrzebową XIX wieku miała królowa brytyjska Wiktoria, która nosiła żałobę po księciu Albercie do końca swoich dni. W tym czasie zaczęto ustalać, jak długo po pogrzebie powinno nosić się żałobne ubrania. Miało to pozwolić na ułatwienie osobom postronnym komunikacji z rodziną pogrążoną w żałobie i nienarażenie jej na zadawanie pytań, które mogłyby sprawić przykrość.

W czasach I wojny światowej te reguły uległy rozluźnieniu.

W latach 60 pozostał zwyczaj noszenia ponurych kolorów ubrań przez około rok po śmierci bliskiej osoby. Obecnie czarne barwy noszone są podczas pogrzebu, jednak ciemne kolory ubrań nie są wymagane w późniejszym czasie.

Czy obecnie czarny strój jest na pogrzebie obowiązkowy?

W polskim savoir-vivre czarny strój nadal pozostaje najbezpieczniejszym wyborem, ale nie ma już dawnej, surowej obowiązkowości. Liczy się ogólna stonowana kolorystyka i powaga ubioru — granatowe, grafitowe albo ciemnoszare zestawienia są w pełni akceptowane, szczególnie u młodszych uczestników i podczas ceremonii świeckich. Coraz częściej rodzina sama wskazuje gościom, że nie oczekuje pełnej czerni — wystarczy stonowany, schludny strój okazujący szacunek wobec zmarłego i bliskich.

Jakie elementy stroju żałobnego są uznawane za niewłaściwe?

Niezależnie od dobranego koloru, część elementów garderoby uchodzi za nieodpowiednie w czasie pogrzebu:

• krzykliwe wzory, duże nadruki i kontrastowe motywy graficzne,
• odsłonięte ramiona, głębokie dekolty i krótkie spódnice,
• dżinsy z przetarciami, sportowe bluzy i obuwie sportowe,
• ostentacyjna biżuteria oraz mocny, jaskrawy makijaż,
• nakrycia głowy o nieformalnym charakterze, takie jak czapki z daszkiem.

Jak ubrać dziecko na pogrzeb?

Dziecko nie musi mieć czarnego stroju — wystarczy ubranie schludne i stonowane kolorystycznie. Sprawdzą się granatowe, szare lub bordowe spodnie albo spódniczka z białą lub kremową koszulą czy bluzką. Najważniejsze, by ubranie było wygodne, dopasowane do pogody i nie odróżniało dziecka mocno od reszty żałobników. Warto wcześniej krótko porozmawiać z dzieckiem o tym, co będzie się działo, żeby czuło się bezpieczniej w nietypowej dla niego sytuacji.

Współczesna moda żałobna w polskich miastach łączy tradycję z praktycznością. Wiele osób przygotowuje sobie jeden klasyczny komplet — czarny garnitur lub elegancką sukienkę — przechowywany na wypadek konieczności udziału w ceremonii. To pragmatyczne rozwiązanie zwalnia z konieczności szybkich zakupów w trudnym momencie i pozwala skupić się na samym pożegnaniu, a nie na kompletowaniu garderoby.