Pogrzeby w innych obrządkach i kulturach

Pogrzeby w różnych kulturach są niezwykle odmienne. Wiele z nich może zaskakiwać. Jednak w każdym przypadku, sposób pochówku wynika z troski o życie pośmiertne bliskiej osoby. W niektórych kulturach ważny jest czas, w którym należy pochować zmarłego, w innych kluczowe jest miejsce, w jakim odbywa się pożegnanie z nim.

Współczesne zwyczaje pogrzebowe w różnych kulturach

Muzułmanie pogrzeby wyprawiają nie później niż 24 godziny po śmierci. Jeśli tak się nie stanie, dusza może zostać uwięziona w ciele zmarłego i mieć problemy z dotarciem do raju. Ciało zmarłego owija się w tkaninę i składa do grobu.

W tradycji buddyjskiej ciało jest postrzegane jako miejsce, w którym tymczasowo przebywa intelekt. Buddyści niszczą ciało zmarłego po śmierci, co pomaga mu przejść w okres przejściowy pomiędzy śmiercią a kolejnymi narodzinami.

U Hindusów ceremonie pogrzebowe odbywają się blisko rzek. Ciało zmarłego ubrane jest w odświętne ubrania, a następnie palone. Popioły wrzucane są do rzeki.

W kulturze żydowskiej zmarłą osobą zajmuje się Chewra Kadisza, czyli specjalna grupa ludzi. Pogrzeb żydowski trwa krótko. Każdy Żyd, widząc kondukt żałobny, choć na chwilę powinien do niego dołączyć. Rok po pogrzebie w miejscu pochówku stawia się macewę, czyli żydowski nagrobek.

Pogrzeby w dawnych kulturach

Według wierzeń w starożytnym Egipcie człowiek potrzebował swojego ciała po śmierci. Stąd wzięła się praktyka balsamowania zwłok. W przypadku osób bogatych odbywało się to przy użyciu substancji balsamujących, z kolei biedni ludzie byli balsamowani przez wysoką temperaturę. Dusza żyła tak długo, jak długo ciało było w dobrym stanie. Zmarli byli chowani w sarkofagach lub piasku pustyni.

W starożytnej Grecji, podczas pogrzebu obecne były płaczki, w grobie umieszczano biżuterię, a na ustach lub powiekach zmarłego kładziono monetę. Moneta ta służyła mu do tego, by mógł zapłacić Charonowi za przewiezienie jego duszy przez Styks do świata zmarłych.

Słowianie uważali, że śmierć jest momentem przejścia do lepszego świata. Bliscy wyposażali zmarłego w biżuterię, najlepsze szaty, pieniądze. Następnie ciało palono.

Jak wyglądają pogrzeby prawosławne?

Pogrzeb prawosławny zachowuje wiele elementów wspólnych z tradycją katolicką, ale ma własną charakterystykę. Ceremonia odbywa się zazwyczaj trzeciego dnia po śmierci i jest poprzedzona całonocnym czuwaniem przy zmarłym, znanym jako parastas. Duchowny odprawia nabożeństwo pogrzebowe — panichidę — podczas którego śpiewa się żałobne pieśni. Tradycyjnie zmarłego chowa się głową w stronę zachodu, twarzą ku wschodzącemu słońcu, co symbolizuje oczekiwanie na zmartwychwstanie. Trumnę pozostawia się często otwartą do ostatniego momentu, by bliscy mogli pożegnać się ze zmarłym, składając mu krótki pocałunek na ikonie umieszczonej na piersi.

Jakie elementy łączą pogrzeby w różnych kulturach?

Mimo dużych różnic w obyczajach pogrzebowych powtarzają się te same wątki:

• oczyszczenie i przygotowanie ciała przed pochówkiem,
• publiczne pożegnanie w obecności rodziny i wspólnoty,
• symboliczne pożywienie lub przedmioty towarzyszące zmarłemu,
• okres żałoby zaznaczony ubiorem, postem albo modlitwą,
• rytuały pamięci powtarzane w rocznicę śmierci lub święta zaduszne.

Czy w Polsce można zorganizować pogrzeb według tradycji innej kultury?

Tak, polskie prawo nie narzuca formy religijnej pochówku. Cmentarze wyznaniowe mają zwykle własne regulacje, więc rodziny chcące zorganizować pogrzeb zgodny z tradycją niechrześcijańską najczęściej wybierają cmentarze komunalne, gdzie zasady są bardziej elastyczne. Trójmiasto i większe ośrodki dysponują też kwaterami muzułmańskimi i żydowskimi. Profesjonalny zakład pogrzebowy potrafi pomóc w połączeniu wymogów polskiego prawa z elementami kulturowymi danej tradycji — od doboru trumny po terminy ceremonii.

Tradycje pogrzebowe wszędzie na świecie odzwierciedlają to, jak dana kultura rozumie śmierć i pamięć o zmarłym. Mimo różnic łączy je ten sam cel — pomóc żyjącym pożegnać się i przyjąć stratę.